Expo Lascada

Introdución	Idade da Pedra Lascada	Idade da Pedra Pulida

Idade do Bronce	Idade do Ferro	Época Romana

A Idade da Pedra Lascada agrupa ás culturas máis antigas da Humanidade, caracterizadas por face-las súas ferramentas tallando e lascando as distintas rochas. O Paleolítico (pedra vella) divídese en tres etapas:

O Paleolítico inferior iníciase coa aparición dos primeiros homínidos hai tres millóns e medio de anos no centro de África; tiñan a habilidade de fabricar útiles de pedra, pero non sabían falar nin como facer lume. Pasado un millón de anos, unha segunda xeración de homínidos (Homo erectus e Homo heidelbergensis) foi poboando África, Asia e Europa; dominaba o lume, vivía da caza e a recolleita, e perfeccionou o instrumental en pedra confeccionando bifaces, fendedores e raedeiras.

O Paleolítico medio está relacionado coa aparición do Neanderthal, máis próximo ó home actual. Os seus restos amosan o meirande grao de evolución acadada: avances na fabricación da ferramenta, melloras na adaptación ás condicións difíciles por mor do frío da época, e primeiros enterramentos.

O Paleolítico superior iníciase co Home de Cromagnon, semellante ó home moderno; a meirande parte deste período desenvólvese nun clima de frío moi intenso. Os animais cazados eran reno, mamut, bisonte, cervo e bóvidos salvaxes. Neste período datan as pinturas rupestres como as da Cova de Altamira.

Nas etapas serodias do Paleolítico, ó carón dun melloramento térmico xurden o Epipaleolítico e o Mesolítico que marcan a transición á economía de producción de alimentos.

O Paleolítico inferior é a etapa máis antiga da Prehistoria, comeza coa chegada do home á nosa terra e remata cos comezos do Paleolítico medio. En Galicia a presenza destes primeiros homes non está documentada ata o Achelense (500.000 BP). O Achelense caracterízase pola proliferación de bifaces, triedros, fendedores e raedeiras, utensilios xeralmente pesados e manufacturados sobre nódulos ou cantos. O home deste período, Homo heidelbergensis, xa sabía facer lume que usaba para quentarse e máis para cociñar, vivía en covas ou en chozas ó aire libre. O seu aspecto era basto e robusto e seguramente tiña algún sistema de comunicación oral. Vivía da caza e maila recolección, practicando tamén o carroñeo de grandes mamíferos como o elefante.

O Paleolítico medio ten unha cronoloxía 100.000-40.000 BP. Caracterízao a aparición do Home de Neanderthal, homínido con grandes órbitas e protuberancias no cello, pero co tamaño do cerebro semellante a nós. Desenvolve unha cultura material en base a utensilios feitos en lascas como raedeiras, coitelos de dorso e escotaduras, vive en covas e adoita enterra-los seus mortos.

No noso país coñecemos xacementos encadrados dentro do Achelense que se sitúan tanto á beira do mar como dos grandes ríos, dándose unha gran concentración de xacementos e achados no Val do Miño, preto de Ourense e de Tui. Algúns deles débense considerar como do Paleolítico medio.

O Paleolítico superior iníciase coa aparición do Homo sapiens sapiens hai 40.000 anos. Este homínido tamén coñecido como Home de Cromagnon é moi semellante ó home actual, é cando por primeira vez os homínidos ocuparon toda a terra, a excepción de algúns desertos e illas afastadas dos continentes. A súa primeira fase que remata co desenvolvemento do Solutrense (21.000-16.000 BP) coñécese como Complexo Auriñaco-perigordiense, que consiste na convivencia no mesmo espazo xeográfico e temporal de dúas culturas materiais distintas. O Auriñaciense caracterízase pola presenza de útiles sobre lasca e láminas espesas, modificadas por retoques anchos e escamosos, ademais de por azagaias de base fendida e losánxica, e por puntas de frecha. O Perigordiense identifícase pola industria lítica realizada sobre láminas, coitelos e puntas de dorso rebaixado, e azagaias biapuntadas e biseladas.

O final do Paleolítico superior está representado no noso país coa Cultura magdaleniense (16.000-12.000 BP). O Magdaleniense signifícase pola abundancia de laminiñas de dorso, de pequenas raspadeiras curtas e de burís. Nos xacementos aparecen por primeira vez pezas xeométricas labradas. A industria lítica realízase sobre láminas ou laminiñas ben estandarizadas, de tamaños cada vez máis pequenos, e a ósea diversifícase coa aparición de novos elementos.

O traballo do óso faise máis complexo e especializado, xorden novas pezas, como as agullas perforadas e os arpóns.

A Arte Prehistórica acada nesta fase o seu cumio. Aparecen pintadas as paredes e teitos das covas e abrigos xunto con outras representacións artísticas como colgantes, abelorios e esculturas de animais realizadas en arxila ou pedra.

En Galicia coñecemos preto da media ducia de xacementos deste período, localizados nos concellos de Muras, Xermade, e Vilalba. Son acubillos, baixo aleiros de cuarcita ou pedra de gran, de medianas dimensións. A abundante industria lítica do Magdaleniense de Galicia está realizada sobre pederneira e cristal de rocha, de xeito preferente, aínda que tamén, e en menor medida, aparecen utensilios feitos en seixo, en cuarcita e en pórfido cuarcítico.

O Epipaleolítico (9.000-6.500 BP) desenvólvese nunha etapa de profundos cambios ambientais que se producen ó final do Pleistoceno e primeiros tempos do Holoceno. Supoñen o final do glaciarismo, e a chegada dunhas condicións climáticas máis suaves. As especies vexetais desenvolven un avance extraordinario e a fauna de tipo frío ou se extíngue ou migra deica o norte do continente.

Culturalmente, o Epipaleolítico vén definido pola continuidade da Tradición Magdaleniense, a industria lítica presenta os mesmos trazos, acadando o seu cumio a técnica microlaminar e xeométrica. Non obstante, aparecen unha serie de novidades que o diferencian da etapa anterior, dentro das cales cabe salienta-lo uso do arco, a domesticación do can, para axudar na caza de especies que moran nas fragas, e un cambio nas representacións artísticas, que agora son de carácter esquemático e incorporan a figura humana.

En Galicia coñécense máis de vintecinco xacementos epipaleolíticos, a maioría localizados na Serra do Xistral, os máis deles son pequenos acubillos baixo rocha situados a media ladeira, os outros son ó aire libre. Dentro destes últimos é particularmente interesante O Paradoiro de Reiro que se atopa á beira do mar e que proporcionou abundantes restos faunísticos, tanto de mamíferos como de peixes.

A utillaxe destes xacementos está realizada fundamentalmente en seixo e cristal de rocha, empregando de xeito casual a pederneira.

Se o Epipaleolítico é unha etapa de continuación e evolución da tradición cultural dos tempos paleolíticos, na que se acada o cumio das súas manifestacións técnicas, o Mesolítico corresponde á etapa da aparición das tendencias da explotación intensiva dos recursos naturais previa á domesticación das plantas e animais para uso alimenticio. Cronoloxicamente sitúase entre o 8.000 BP e a aparición da agricultura (5.500 BP).

Dentro desta pauta de explotación do medio, os xacementos deste período localizados na Península Ibérica especializáronse no aproveitamento de recursos mariños: marisqueo e pesca. Para estas actividades empregaban enxeñosos sistemas como a fabricación de camboas, consistente na construción dun recinto á beira do mar que é anegado polas mareas, ó baixar o nivel do mar quedan dentro dela os peixes e crustáceos.

En Galicia os xacementos mesolíticos atópanse na costa sur de Pontevedra, dende Oia ata o esteiro do Miño. Aparecen na costa grandes concentracións de materiais labrados, a meirande parte corresponden a industria lítica pesada, relacionada coa construción desta especie de currais de pesca, tamén chamados ataxadeiras ou camboas.

As especiais características destes xacementos e da súa industria lítica favoreceron a creación de extravagantes hipóteses, como a mestura de materiais de distintas épocas e a utilización de picos monofaciais para sacar lapas. Hoxe o pico monofacial relaciónase coa función de cortar e furar.

Vitrina-02: Contén restos do Paleolítico inferior, a meirande parte procedentes do xacemento de Louselas (Ribadeo) que constitúe o asentamento humano máis antigo de Galicia.
Vitrina-03: Amosa materiais de sílex, seixo e cristal de rocha do Paleolítico superior atopados en numerosas escavacións arqueolóxicas desenvolvidas en Santaballa (Vilalba), Lousada (Xermade) e Muras: raspadeiras, burís, perforadores, laminiñas de cota e outros útiles agrúpanse neste espacio.
Vitrina-04: Corresponde ó Epipaleolítico, os materiais expostos son os recuperados en escavacións na Serra do Xistral (Abadín) e outros xacementos. Consta de varios útiles de pederneira e seixos, dunha serie de puntas microlíticas, outros elementos microlíticos e espiñas de peixes.
Vitrina-05: Garda materiais do Mesolítico recollidos no litoral sur da provincia de Pontevedra; picos asturicenses, choppers, monofaces e outros útiles conforman este conxunto. Neste bloque preséntase unha maqueta dun xacemento en abrigo e un módulo no que os visitantes poden experimentar coa capacidade de corte dunha lasca.